سعید کریمی

مسئله این است : آسیه ازدواج می کند یا نه ؟! *

( نوشتاری که قرار بود درباره ی آسیب شناسی  ِ واسوخت نویسی  در ترانه ی معاصر باشد )

 

یارب  تو یکی یار ِ جفاکارش ده !

یک دلبر ِ بدخوی جگر خوارش ده !

تا بشناسد که عاشقان در چه غمند

عشقش ده و شوقش ده و بسیارش ده !   ( مولانا جلال الدین محمد بلخی )

 

از من خواسته شده تا درباره ی واسوخت نویسی در ترانه ی سالهای اخیر بنویسم ، از همین آغاز بگویم که چیز ِ خاص و موشکافانه و اساسا دندانگیری در این نوشتار نخواهید یافت ! مگر آنکه به سرنوشت ِ آسیه علاقه مند باشید !

احتمالا در ابتدا باید گفت : شاخصه ی واسوخت نویسی در سالهای اخیر  خزعبلات و فکاهه هایی مانند ِ " دیگه ازت بدم می آد " می باشد و شکر ِ خدااین قبیل کارها ، با توجه به دانش ِ فزاینده ی پدیدآورندگان ِ این گونه آثار از یک سو و   ذائقه ی رو به رشد ِ مخاطب ِ ماورای حرفه ای ِ ایرانی از دیگر سو ! در چند سال ِ اخیر به رکن ِ همیشه گی ِ آثار ِ تولیدی بدل شده است ، و این چیزی نیست مگر نشانه ی  پویایی ِ مقوله ی فرهنگ در این مرز و بوم .

همینجا بگم که من از این موضوع ، نه نگرانم و نه شاکی ! هر کی هر کاری دوست داره می تونه بکنه و من و امثال ِ من کاره ای نیستند ، به امید ِ اینکه بعضی رفقا سالی  حداقل 6 تا آلبوم به بازار بدهند و همه اش هم فروش کند ، بر بخیلش لعنت ! ( ــ آسیه  شبکه ها رو بالا پایین نکن !  بشمار ! )

واسوخت نویسی نه  تنها در ترانه ، که در ادبیات ِ ما نظایر ِ فراوانی دارد ، آوردن ِ رباعی ِ آغازین ِ نوشتار که در نسخه ی فروزانفر به مولانا منسوب شده است نیز محض ِ یادآوری بود تا حداقل دوستان با خواندن ِ این رباعی ، پس از گشودن ِ لینک ،  دست ِ خالی برنگردند !

از آنجا که رخوت در موسیقی ِ ما یک امر ِ طبیعی و معمول است و بـَلکـَتـَم بیشتر !  وقتی که هنوز در موسیقی ِ ردیفی ( در همین سالهای اخیر و نه بر فرض دهه ی سی و چهل ِ خورشیدی ) بازخوانی ِ موسیقی ِ قجری را با کیفیتی پایین تر از نمونه های اصل ، کاری تازه می نامند و به خورد ِ خلق می دهند و یک آب هم  روش ! ( البته گویا خلق هم نمی خورند و گلاب به رویتان ماکول ِ مربوطه را قی می فرمایند ! ــ آسیه دستمال بیار ! ) طبیعی است که برخی ترانه های پنجاه سال قبل ِ دلکش و دیگران ، هنوز آوانگارد محسوب می شود . حال در این میانه بعضی رفقای با مزه که شجره نامه شان به روایتی  به کریستف کلمب  نمی رسد و به ماژلان هم  ، بلکه به روایتی دیگر که به روایتی ، روایت ِ پیشین نیست ، به هاچ زنبور ِ عسل هم نمی رسد ( آسیه عاشق ِ این کارتون است ) واسوخت نویسی را از اکتشافات و ابداعات ِ خود می دانند و حتی به بنیاد ِ نوبل هم نمابر فرستاده اند که " اول کس من بودم که دانستم ! می شود به طرف فحش هم داد " بگذریم ! 

و اما طبق ِ معمول در این گونه مواقع مهمترین موضوع ، یادآوری ِ بدیهیات است ؛ بشر ِ دو پایی که داعیه ی فهم ِ احساسات و عواطف ِ انسانی را دارد و می تواند در یک چشم به هم زدن یک نه که صد دل عاشق شود و عین ِ زیگیل به مشترک ِ مورد ِ نظر گیره شود و ول کن نباشد و تا حد ِ مرگ خود را زجر بدهد و قربان صدقه ی معشوق ِ معمولا بی وفا و نارو و دغل باز و مار موذی ( به ویژه در سنت ِ شعر ِ کلاسیک ِ پارسی )  برود ، یک دفعه به سرش می زند و می گوید : برو بابا ! فکر کردی خبریه یارو !!!

حالا اگه این آدم ِ سابقاً عاشق ، وزن و قافیه بداند ( شاید هم نداند ! ) می رود و یه چیزی از خودش متضایع ! می کند ، به نام ِ واسوخت ! و با شتاب نزد ِ عمه ی مبارکش می رود ، که " ببین برادر زاده ت  چه تحولی در ادبیات ِ دنیا ایجاد کرده " عمه خانم هم که گور ِ بابای هر روایتی به فکر ِ رد کردن ِ دختر ِ ترشیده شه ، می گه " من از اون اول هم گفتم به غریبه ها اعتماد نکن ! بیا همین آسیه رو بگیر ، من که بد ِ تو رو نمی خوام ! " کماکان باید بگذریم !

 

حال این پرسش پیش می آید که چرا سی سال پیش و با کارهایی مثل :

الهی بگم خدا چی کارت کنه !؟          یه روزی به درد ِ من دچارت کنه !

یا

جای آنکه عاشق ِ زار ِ تو شدم                آرزو دارم عزادار ِ تو باشم !

و یا بعدها با کارهایی مثل  " برو دیگه دوستت ندارم ! " این رویه به همه سرایت نکرد !؟ نمی دانم ! ( حتی آسیه هم که روزی بیست وچهار ساعت و نیم  مشغول ِ کانال گردی است ، این را نمی داند ! )

ولی یقینا خواننده ی این سطور به یاد دارد : بعد از آنکه یکی از خوانندگان ِ محترم با دوست دخترش بهم زد و شروع کرد به بد و بیراه گفتن به اون بی نوا و تا امروز هم بعد از گذشت ِ چند سال ول کن ِ ماجرا نیست . موازی ِ این حرکت ِ تاریخی ، واسوخت نویسی بنا به سنت ِ قدیمی و مرسوم و کاملا آشنای  " بُزانه گی "  مورد ِ استقبال ِ دیگران قرار گرفت . ( آسیه که بماند ،  حتی پدر ِ پسر ِ شجاع  هم نمی داند که خواننده ی مذکور در این روایت مقصر بوده یا دختره ؟! )

 اسم ِ این کار ،  نه جریان است  و نه شبه جریان ، یه فکاهه است ، یه مضحکه ، تفنن و از این قبیل چیــــــزها ! دنبال ِ دلایل ِ اجتماعی و یا زیبایی شناسی و فکری گشتن برای این گونه اتفاقات به باد الک کردن می ماند و بس ! باب شدن ِ واسوخت نویسی در این سالها ، یه کوفتیه مثل ِ بقیه چیزها ــ دقیقا یه کوفت! نه یه کم کمتر ، نه یه کم بیشتر ـــ تو دهه ی هفتاد خورشیدی ، آهنگ های بندری یکی از محبوب ترین و پر تولید ترین ترانه ها در بازار بود ، حالا این رویه به شدت کاهش یافته و همه زدن تو دیسکو و علی گیدر !( صدایی که می شنوید ،  دوب تیس ، دوب تیس ، دوب تیس ، دوب تیس تا بوق ِ سگ ! می باشد . شایان ِ ذکر است  ، اخیرا گوش ِ آسیه نیز نسبت به شدت ِ صدای  "های هـَت " در این گونه ریتم ها حساس شده است ) مجددا عرض می کنم که تنها دلیل ِ این دست پدیده ها ، به نظر ِ من " بُزانه گی " می تواند باشد و بس !     

برای نمونه نگاه کنید به مکتب ِ مافوق ِ هنری " خوشگل گرایی " در مهمل ترین آثار ِاین سالها  : خوشگل زیاد پیدا میشه تو دنیا ، تو مثل ِ گُلی  ناز و خوشگلی ، چه خوشگل شدی امشب ، دشمن ِ جونم خوشگل ، آهای خوشگل ِ عاشق ، خوشگلا باید برقصن و . . .

آیا می توان رواج ِ این مکتب را به افزایش ِ اعمال ِ جراحی ِ زیبایی ِ منسوب کرد ! ( " دماغ ِآسیه  بدون ِ عمل ِ جراحی هم زیباست " این نظریه تنها به عمه خانوم منحصر میشه ، آسیه دقیقا در آغاز ِ جمله ی قبل از پرانتز برای هزارو دویست و بیست و نهمین بار به این نظریه شک کرد ! )

در این صورت وقتی که تو کله ی اون حیوان ِ نجیب هم بزنی ، بعید نیست بگه " مشکی رنگ ِ عشقه " آیا این نشانه ی رشد ِ تمایلات ِ پنهان ِ فاشیستی در روابط ِ شخصی در جامعه ی امروز ِ ما نیست ؟! و اگر یکی دیگه  بگوید " سرمه ای ِ کم رنگ ِ مایل به خاکستری  با  راه راه ِ زرشکی ِ سیر ِ مایل به پوست پیازی رنگ ِ عشقه ! " آنگاه منتقدان ِ محترم باید به دنبال ِ چه چیزی بگردند ، حتی اگر آسیه هم شوهر می کرد و بچه ی اولش هم دو قلو می شد !؟

 

    سعید کریمی

-----------------------------------------------------------------

این مطلب در شماره ١١ و ١٢ مجله ارمغان فرهنگی کار شد *

 

/ 0 نظر / 5 بازدید