عباس لطیفی / گفتگو

 

ما فقط ناله می کنیم ، هیچ کدام پیشنهادی برای حل مشکل نداریم

گفتگو با عباس لطیفی (آهنگساز و تنظیم کننده)

 

 

عباس لطیفی ، آهنگساز و تنظیم کننده ی با سابقه ی کشور ، متولد سال 52 ، از سال 76 و همان ابتدای آغاز به کار موسیقی پاپ فعالیتش را ابتدا به عنوان نوازنده و بعد به عنوان ملودی ساز و تنظیم کننده شروع کرد . لطیفی را می توان یکی از پرکار ترین تنظیم کنندگان بعد از پیروز انقلاب دانست . او  در آلبوم های بسیاری از خوانندگان به نام و مطرح موسیقی پاپ کشور حضور داشت . او تا کنون با خوانندگانی چون : شادمهر عقیلی ، دکتر محمد اصفهانی ، فرمان فتحعلیان ، محسن یگانه ، فرزاد فرزین ، علیرضا عصار ، خشایار اعتمادی ، علی لهراسبی ، مانی رهنما ، امیر کریمی ، قاسم افشار و ... همکاری هایی را داشته است . تجربه ی نسبتاً زیاد این آهنگساز در عرصه ی پاپ  و همینطور روحیه ی جالب و شخصیت صمیمی این هنر مند ما را به استدیو ی ظبط آخرین اثر این عزیز کشاند .

 

* در حال ظبط بودید ؟

بله

 

می شود آن را معرفی کنید ؟

بله ، آلبوم عشق دات کام ، خواننده اش حمید رهنورد است ، تنظیم ها از من ، ترانه ها از آقای شوکت ، محمد رضا حبیبی و حامد سیفی پور است ، در یک فضای کاملاً پاپ .

 

* گفتید پاپ  ، شما از آن سری آهنگسازها هستید که از ابتدای موسیقی پاپ در کشور حضور داشتید ، آن زمان دستگاه های ظبط صدا (اشاره به پروتولز ) و همینطور سمپلر و نرم افزار های کامپیوتری برای آهنگسازی وجود نداشت ، اما امروز وضعیت به شکل دیگریست ، با وضعیت سابق راحت تر بودید یا وضعیت امروز ؟  این سوال را از آن رو می پرسم ، زیرا من شنیده ام مرحوم بابک بیات  تا چند سال قبل هم نوازندگان را به صورت توامان به داخل استدیو می برد و در آن واحد شبیه به ارکسر های بزرگ صدا برداری می کرد .

 

تکنولوژی در تمام دنیا یک مسئله ی خوب و کاربردیست . من هم از مدرنیته شدن بدم نمی آید . اما چگونگی مورد استفاده قرار دادن آن نیز مهم است . در حال حاضر این تکنولوژی (صداهای سمپلر که از سازهای طبیعی گرفته می شود ) وارد ایران شده است . اما چه کسانی از آنها استفاده می کنند ؟ و چگونه استفاده می کنند ؟ من فکر می کنم در کشور ما استفاده ی درستی از این نرم افزارها نمی شود . و نه تنها نتوانستند کمک کنند بلکه مخرب هم بودند .

 

*جداً؟

شما لازم است نگاهی به موزیک‌های تولیدی در آلبوم‌ها بیندازید . استفاده ی نامناسب از "سمپلر" ها باعث شده که موسیقی دیگر رنگ و بوی واقعی خود را نداشته باشد . شما در این آهنگ‌ها دیگر موسیقی نمی‌شنوید . به قول بعضی‌ها " بیت " است ولی من فکر می‌کنم این تدوین است نه تنظیم . و هر کسی که ناوارد هم باشد می‌تواند یک اثر تولید کند . 

 

* فکر می کنید این به خاطر فقدان نوازنده ی خوب است ؟

این تنها دلیل نیست  ،  موسیقی بی روح شده است ،  امروز اگر نوازنده ی زنده هم بنوازد باز هم آن رنگ و بو را ندارد . چون حس آهنگسازها عوض شده است . امروز اگر آقای بابک  بیات هم زنده بود نگاه می کرد به فضای جامعه . و می دید که سمپلرهای موجود آن چیزی نیست که در ذهن او بوده است . نا خود آگاه تحت تاثیر فضا قرار می گیرد ، هر چقدر هم بخواهد از سازهای زنده استفاده کند ، باز هم نیازمند سمپلر است ، چون فضای بیرون این را می خواهد . موسیقی دیگر به ما آرامش نمی دهد. و این بد است . موزیک های رپ ، تکنو ، هیپ هاپ و ...  درست استفاده نمی شوند . این می شود که یک شخص نا وارد و بی تجربه دست به تنظیم می زند و ممکن است موفق شود ، اما چه بر سر موسیقی می آید ؟ وقتی نه آن حس را دارد و نه تکنیک و عمق .

 

* فکر نمی کنید اگر در سالهای اوج موسیقی (دهه ی 50) ، سیستم های ضبط صدا با این کیفیت و با این شفافییت بود بهتر نبود ؟ 

آن زمان سواد لازم وجود داشت ، اما امروز 95 درصد آهنگ سازهای کشور سواد لازم را ندارند . حتی نت هم بلد نیستند چه برسد به ارکستراسیون و یا هارمونی . ولی در دهه ی 50 که شما آن را اوج موسیقی کشور و من آن را اوج موسیقی جهان می نامم ، موزیسین های کشور مثل وارژان ، برادران چشم آذر ، آندرانیک و ... با سواد بودند و  آن وقت سمپلری وجود نداشت . ضمناً هر کدامشان نوازندگان قهاری بودند . اما امروز آهنگسازها نوازندگی هم بلد نیستند . من 27 سال است که دارم ساز می زنم و سواد هم دارم ، اما فکر می کنم هیچ چیز بلد نیستم . چر که دیگر استاد خوبی وجود ندارد .فضا هم مناسب نیست . به اعتقاد من این تکنولوژی برای این فضا مناسب نبوده .

 

* یعنی نباید با این سیستم ها کار کرد ؟

باید کار کرد ، اما اول باید سوادش را به دست آورد .

 

* در صحبت‌هایتان گفتید آهنگساز لازم است نوازنده ی خوبی هم باشد . اما ما تنظیم کنندگان  به نامی داشتیم که اصلاً نوازنده نبودند . مثل حسین واثقی .

حس ذاتی است ، واثقی انسان با احساسی بود . ضمناً شما نقش تنظیم کننده را از یاد نبرید . تنظیم کننده این ملودی را سازماندهی می کند . تنظیم کننده ها موسیقی بی چهار چوب را وارد یک چهارچوب می کنند . و لی شاید به واسطه ی مشهور شدن ملودی ، آهنگساز آن مشهور شود . در صورتی که بیشتر کار را تنظیم کننده انجام داد . مخصوصاً در دهه ی 50 ، تنظیم کننده همیشه پشت سر آهنگساز بود .خیلی ها وارژان با اینکه پدر موسیقی نوین کشور بود به درستی نمیشناسند . اما امروز به واسطه ی معرفی زیاد و همین طور مرگش مردم او را شناخته اند . اما سیاوش قمیشی که سواد آن چنانی هم ندارد به واسطه ی ساختن ملودی امروز شناخته شده تر از وارژان است .

 

* در کشور ما باب شده که ملودی ساز و تنظیم کننده را از هم جدا می کنند . در کشور های دیگر هم آیا به همین ترتیب است ؟

 

این تنها در کشور ماست ، آهنگساز در جهان  همان سانگ رایتر است  یعنی کسی که میتوند موسیقی را نت به نت بنویسد . و تنظیم کننده این موسیقی ساخته شده را ارکسترال می کند . یعنی آن را سازبندی می کند . وضیفه ی تنظیم کننده درست کردن ملودی های بی کیفیت نیست . بلکه تنها باید چهارچوب بندی و سازبندی کند . در کشور ما همه کار را ارنجمنت انجام میدهد ولی به نام آهنگساز تمام می شود . اما در دنیای غرب اینطور نیست .

 

* پس چرا اینجا وجود دارد ؟ دلیلش این نیست که خوانندگان ما دوست درند آهنگسازی کنند، اما سوادش را ندارند و با ملودی سازی و بعد سپردن آن ملودی را به دست آهنگساز از تلاش های آهنگساز به نفع خود بهره ببرند ؟

بعد مادی هم می تواند باشد ، بسایری از خوانندگان ما در حال حاضر این وضع را دارند . و همینطور شهرت ، وقتی شما هم خواننده باشی هم آهنگساز شهرت بالا تری به دست می آوری تا اگر خواننده باشی یا اگر تنها آهنگساز باشی .

 

 

* بعضی از خواننده ها حتی ترانه هم می نویسند ، راستی فکر می کنید ترانه چقدر در موفقیت یک اثر تاثیر دارد ؟ 

سهراب سپهری می گوید : من که از بازترین پنجره با مردم این ناحیه صحبت کردم ، حرفی از جنس زمان نشنیدم .

بازترین پنجره همان شعر است . شعر بازترین پنجره است به سمت مردم ایران است . ایران همیشه مهد شعر بوده و بزرگترین شاعران جهان مثل مولانا ، حافظ ، خیام  و سعدی فارسی زبان بودند .شعر در یک  قطعه موسیقی تاثیر زیادی دارد ، و این به من ثابت شده است .  من تنظیم کننده ی اکستر محسن یگانه بودم ، و قبل از آن او را اصلاً نمی شناختم  و بعد با او آشنا شدم ، برای تور اروپا ، و من در آنجا علت مطرح شدن محسن یگانه را پیدا کردم و آن فقط ترانه های اوست . تنظیم ها عموماً معمولیست و خودش هم می داند ، و ملودی هم معمولی ست اما ترانه ها خوب است ، همه ی مخاطب ها هم از محسن یگانه تنها ترانه هایش را به خاطر دارند ، ترانه اش نفوذی است و دست می گذارد روی مسائل اصلی مردم و آنچه مردم دوست دارند .

 

* و موزیک امروز ؟

فضای موسیقی ایران یک مقدار مسموم است ، چون سواد وجود ندار ، یادم است شادمهر همیشه به من می گفت : من مانند گلی بودم میان چند گل در یک دشت بزرگ و مشهور شدم . اما یواش یواش آنقدر فضا مسموم شده است و انواع علف های هرز دشت را فرا گرفته اند که شما نمی توانی آن گل را میان این همه تشخیص بدهی . تهیه کننده ها هم دیگر سرمایه گذاری نمی کنند ، و اسپانسر نمی شوند ، این در حالیست که ممکن است آثاری که با حمایت مواجه نمی شود اثر قدرتمندی  باشد .  وقتی اشخاص خود دست به تولید بزنند دیگر معلوم نیست چه اتفاقی می افتد ، شخص وقتی خودش قرار است خرج کند سعی میکند استدیوی ارزان تر و تنظیم و کیفیت پایین تر را انتخاب کند چرا که خودش دارد هزینه می کند .

قانون کپی رایت هم که در ایران وجود ندارد و تهیه کننده ها این ریسک را نمی کنند .

حدود دو ماه پیش یک سمینار گذاشتند در رابطه با موسیقی زیر زمینی ، آنجا همه ی همکاران من آمدند و مشکلات را گفتند اما هیچ کدام راه کاری را نشان ندادند . ما فقط ناله می کنیم . هیچ کدام پیشنهادی برای حل این مشکل نداریم . و این به خاطر عدم وجود وجدان است .

 

* وجدان ؟

بله من به جرات می گویم که بیشتر هنرمندها ی کشور ما وجدان کاری ندارند . وقتی وجدان نیست چرا باید ما را به رسمیت بشناسند . بارها دیده اید که استدیو ها به نوعی وقت را بیشتر می گذرانند که پول بیشتری بگیرند . یادم هست فواد حجازی می گفت : وقتی یکی از ترک های علیرضا عصار را بردم به فرانسه برای میکس آن شخص گفت که کیفیت صدا خوب نبوده کاش اینجا ضبط میکردی و بعد شروع کرد به میکس کردن ، و کاری که استدیو های ما در چند روز انجام میدهند را در سه ساعت انجام داد ، این در حالی بود که حتی یک لحظه را هم حدر نداد ، تمام وقت میکس می کرد و تلاش میکرد تا در کمترین زمان بیشترین کار را انجام دهد . اینجا به چه صورت است ؟  نوازنده خوب نمی نوازد تا اگر خوب نواخت از او ممنون شوی . البته در این میان نوازندگان با اخلاق و با وجدان هم وجود دارند . علی جعفری یکی از این افراد است که من از سال 77  در استدیو ی صدا و سیما با او آشنا شدم . در آن روز علی جعفری در حالی که می توانست برود و هزینه اش را گرفته بود . وقت گذاشت و در اثر وجدانی که داشت قطعه ها را برای من نواخت و خیلی بیشتر از آن پول . این در حالی بود که اگر هرشخص دیگری بود آن کار را نمی کرد .

 

* و در ترانه ؟

افشین مقدم ، روزبه بمانی ، افشین یدالهی  و بابک روزبه

 

*  و حرف نگفته ؟

وجدان داشته باشیم و برای پولی که می گیریم کار کنیم .

 

*ممنوم

 

 

تهیه و تنظیم : مهدی موسوی

عباس لطیفی

عباس لطیفی ، مهدی موسوی استدیو کرگدن سعادت آباد

/ 0 نظر / 9 بازدید